December, rituelen en de kracht van herhaling

Fleur Soomers
15 dec 2025
3 minuten om te lezen

Wat organisaties kunnen leren van de feestmaand

December is in volle gang. De radio staat steeds vaker op een Christmas Station. Op zolder wordt gezocht naar die ene doos met kerstlampjes en kerstballen. En in agenda’s verschijnt weer het jaarlijkse kerstdiner bij familie of vrienden.

Het zijn kleine, bijna vanzelfsprekende handelingen. Niemand spreekt af wanneer precies, niemand geeft een officieel startsein. En toch weten we het allemaal: we zitten in de feestmaand.

Bijna ongemerkt schakelen we collectief over naar een andere modus. Iets zachter. Iets warmer. Iets meer naar binnen gericht. Dat is geen toeval. Dat is de kracht van rituelen.

Rituelen: houvast in een wereld vol prikkels en verandering

Vanuit gedragswetenschappelijk perspectief zijn rituelen fascinerend. Ze ontstaan vaak organisch, worden herhaald zonder dat we er bewust over nadenken, en hebben toch een diep effect op hoe we ons voelen en gedragen.

Ons brein houdt niet van onzekerheid. Zeker niet in tijden van verandering. Wanneer oude patronen verdwijnen en nieuwe nog niet vastliggen, zoeken we naar structuur, voorspelbaarheid en betekenis. Rituelen bieden precies dat.

Ze markeren overgangen (“het is december”), brengen rust (“dit hoort erbij”) en creëren verbondenheid (“dit doen we samen”). En juist daarom zijn rituelen ook in communicatie en organisatiecontext zo krachtig.

Rituelen zijn geen toeval, maar ontwerp

Een veelgehoord misverstand is dat rituelen vooral gezellig of spontaan zouden zijn. In werkelijkheid zijn de meeste rituelen, bewust of onbewust, ontworpen.

Een goed ritueel:

ondersteunt een waarde,
versterkt een boodschap,
en nodigt uit tot gewenst gedrag.

Het optuigen van de kerstboom gaat niet alleen over lichtjes; het staat symbool voor samenzijn, traditie en vertraging. Het herhalen van dezelfde liedjes gaat niet over originaliteit, maar over herkenning en emotie.

In organisaties werkt dit net zo. Rituelen zijn geen “leuke extra’s”, maar betekenis in actie. Ze maken abstracte waarden tastbaar.

Rituelen werken alleen binnen het grotere verhaal

Vanuit communicatieperspectief is één ding cruciaal: rituelen staan nooit op zichzelf.

Ze werken alleen als ze passen binnen het grotere verhaal van een organisatie.

Dat betekent dat ze:

aansluiten bij de cultuur,
resoneren met de identiteit,
en consistent zijn met het merkverhaal.

Een ritueel dat niet klopt met wie je wilt zijn, voelt al snel geforceerd of leeg. Maar een ritueel dat wél klopt, versterkt alles wat je als organisatie wilt uitdragen, zonder dat je het steeds opnieuw hoeft te benoemen.

Wat organisaties kunnen leren van december

Wat kunnen organisaties concreet leren van deze maand?

1. Maak belangrijke boodschappen herkenbaar

Herhaling is geen zwakte, maar een strategie. Werk met vaste formats, terugkerende momenten of een herkenbare stijl. Wat terugkomt, blijft hangen; juist omdat het vertrouwd voelt.

2. Introduceer micro-rituelen

Het hoeven geen grote ceremonies te zijn.

Kleine, consistente gewoontes maken vaak het verschil:

een vast startmoment van de week,
een terugkerende check-in,
een herkenbare afsluiting of tagline.

Klein in vorm, groot in effect.

3. Gebruik symboliek bewust

Woorden, beelden, metaforen en kleine tradities dragen betekenis. Ze vertellen mensen wat belangrijk is, zonder dat je het expliciet hoeft te zeggen. Symboliek is een stille maar krachtige 'gedragsstuurder'.

4. Creëer gedeelde momenten

Wat je samen doet, wordt betekenisvol. Rituelen versterken het gevoel van ‘wij’, en dat is de basis van cultuur.